Có một nỗi lo mà tôi gặp rất nhiều khi khách hàng ngồi trước tờ khai sức khỏe. “Viêm xoang năm ngoái có phải khai không?” “Lần khám sức khỏe thấy men gan hơi cao thì có cần ghi không?” “Có một lần đi khám lâu quá rồi, giờ tôi không nhớ rõ thì sao?”
Những băn khoăn như vậy hoàn toàn dễ hiểu. Bởi khi tham gia bảo hiểm nhân thọ, chúng ta không chỉ ký vào một bộ hồ sơ. Đằng sau chữ ký ấy là kỳ vọng rằng nếu một ngày biến cố xảy ra, hợp đồng sẽ thực sự trở thành chỗ dựa tài chính cho gia đình. Nhưng có một nghịch lý mà người tham gia bảo hiểm cần hiểu rất rõ.
Một hợp đồng có thể vẫn đang còn hiệu lực. Người tham gia vẫn đóng phí. Số tiền bảo hiểm có thể lên tới hàng tỷ đồng. Nhưng khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, quyền lợi vẫn có thể không được giải quyết nếu quá trình giao kết hợp đồng có vấn đề liên quan đến việc cung cấp thông tin. Và đã có một vụ việc với tổng số tiền bảo hiểm khoảng 5,5 tỷ đồng được báo chí đưa tin. Đây là câu chuyện rất đáng để những ai đang có hoặc đang chuẩn bị tham gia bảo hiểm nhân thọ đọc kỹ.
Ba hợp đồng trị giá 5,5 tỷ đồng và một vấn đề nằm ở thời điểm kê khai sức khỏe
Theo vụ việc được VietnamNet đưa tin, ông Đặng Lâm Quốc B. tham gia tổng cộng ba hợp đồng bảo hiểm nhân thọ với tổng số tiền bảo hiểm khoảng 5,5 tỷ đồng, gồm hai hợp đồng có số tiền bảo hiểm 1,5 tỷ đồng và một hợp đồng 2,5 tỷ đồng.
Tôi xin nói rõ ngay từ đầu, đây không phải khách hàng của tôi và cũng không phải vụ việc của AIA. Tôi nhắc lại câu chuyện này vì nó cho thấy rất rõ tầm quan trọng của việc kê khai sức khỏe khi tham gia bảo hiểm.
Điểm đáng chú ý là trước khi giao kết các hợp đồng, người được bảo hiểm đã có thông tin liên quan đến tình trạng bệnh nghiêm trọng. Khi làm thủ tục tham gia bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm cũng thực hiện quy trình thẩm định sức khỏe. Tuy nhiên, thông tin bệnh sử quan trọng không được cung cấp đầy đủ trong quá trình giao kết hợp đồng.
Về sau, khi phát sinh yêu cầu giải quyết quyền lợi bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm đã từ chối chi trả đối với các hợp đồng này vì cho rằng người tham gia vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin khi giao kết hợp đồng. Tranh chấp sau đó được đưa ra giải quyết và câu chuyện trở thành một bài học rất lớn về kê khai sức khỏe.
Điều tôi muốn nói ở đây không nằm ở con số 5,5 tỷ đồng. Điều đáng suy nghĩ hơn là một hợp đồng bảo hiểm có thể được chuẩn bị với số tiền bảo vệ rất lớn, nhưng nền móng của hợp đồng lại bắt đầu từ những câu trả lời rất đơn giản trong một tờ khai sức khỏe. Nếu nền móng ấy không vững, đến lúc cần quyền lợi nhất, rủi ro tranh chấp sẽ xuất hiện.
Đã được công ty bảo hiểm khám sức khỏe thì có cần khai bệnh nữa không?
Đây là một trong những hiểu lầm tôi gặp khá thường xuyên.
Nhiều người nghĩ: “Công ty bảo hiểm đã cho tôi đi khám rồi. Bác sĩ khám, xét nghiệm đầy đủ, nếu có bệnh thì công ty phải tự phát hiện chứ?” Nghe qua có vẻ hợp lý.
Nhưng khám sức khỏe và kê khai sức khỏe là hai việc hoàn toàn khác nhau. Tôi thường ví buổi khám sức khỏe giống như một bức ảnh được chụp tại một thời điểm. Các xét nghiệm, siêu âm hay kiểm tra y khoa sẽ phản ánh một phần tình trạng cơ thể của bạn tại thời điểm kiểm tra. Nhưng một buổi khám không thể thay thế toàn bộ hồ sơ sức khỏe trong nhiều năm trước đó.
Nó có thể không cho thấy một lần điều trị tại bệnh viện khác. Không thể tự biết bạn từng được bác sĩ chẩn đoán bệnh gì. Cũng không thể biết hết những kết quả xét nghiệm, đơn thuốc hay lần điều trị đã diễn ra trước đó nếu những thông tin ấy không được cung cấp. Trong khi đó, tờ khai sức khỏe là nơi người tham gia chủ động trả lời những câu hỏi mà doanh nghiệp bảo hiểm đưa ra để phục vụ quá trình thẩm định.
Một bên là kết quả kiểm tra y khoa tại một thời điểm. Một bên là thông tin về sức khỏe và tiền sử mà người tham gia biết và được yêu cầu cung cấp. Hai việc hỗ trợ cho nhau nhưng không thay thế cho nhau. Vì vậy, việc doanh nghiệp bảo hiểm yêu cầu khám sức khỏe không có nghĩa người tham gia được miễn trách nhiệm trả lời đầy đủ và trung thực các câu hỏi trong hồ sơ.
Đây là điểm rất quan trọng.
Vì sao bảo hiểm đặc biệt coi trọng việc cung cấp thông tin trung thực?
Một hợp đồng bảo hiểm có một đặc điểm rất khác với nhiều giao dịch thông thường. Khi bạn mua một chiếc xe, người bán có thể nhìn thấy chiếc xe. Khi bạn mua một căn nhà, hai bên có thể kiểm tra giấy tờ, diện tích và hiện trạng tài sản. Nhưng với bảo hiểm con người, doanh nghiệp bảo hiểm không thể biết toàn bộ lịch sử sức khỏe của một người chỉ bằng việc nhìn vào họ.
Doanh nghiệp càng không thể biết trước đó người này đã khám ở bệnh viện nào, đã từng được chẩn đoán điều gì, từng dùng thuốc gì hoặc đang theo dõi bệnh gì nếu những thông tin đó không được cung cấp.
Vì vậy, việc thẩm định một hợp đồng phụ thuộc rất nhiều vào thông tin người tham gia cung cấp.
Từ những thông tin đó, doanh nghiệp mới xem xét một người có được chấp thuận bảo hiểm hay không, được bảo hiểm với điều kiện nào, có cần kiểm tra sức khỏe thêm hay không và mức độ rủi ro được đánh giá ra sao.
Đó là lý do nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực luôn là một nguyên tắc rất quan trọng khi giao kết hợp đồng bảo hiểm. Và nguyên tắc này không phải câu chuyện của riêng một doanh nghiệp.
Dù bạn tham gia tại AIA hay một công ty bảo hiểm khác, việc trả lời trung thực các câu hỏi trong hồ sơ vẫn là nền tảng để doanh nghiệp thẩm định đúng rủi ro và để quyền lợi về sau được xem xét trên một hồ sơ rõ ràng. Nói đơn giản hơn, kê khai sức khỏe không phải một thủ tục làm cho xong. Đó là một phần nền móng của hợp đồng.
Quên một chi tiết và cố tình không nói là hai câu chuyện rất khác nhau
Đến đây, có thể một số người bắt đầu lo. “Hình như trước đây mình từng đi khám một lần mà không nhớ đã khai hay chưa.”. “Tôi từng uống thuốc vài ngày cách đây mấy năm, liệu có sao không?”
Đây là chỗ cần nhìn nhận thật bình tĩnh. Một người thực sự không nhớ một chi tiết nhỏ trong quá khứ và một người biết rõ mình đang có một tình trạng bệnh nghiêm trọng nhưng chủ động không cung cấp thông tin là hai tình huống rất khác nhau.
Ví dụ, một đợt viêm nhẹ đã xảy ra nhiều năm trước, một lần khám thông thường hoặc một loại thuốc đã sử dụng trong thời gian ngắn có thể không còn được người tham gia nhớ chính xác.
Nhưng nếu một người đã được chẩn đoán một căn bệnh nghiêm trọng, đang điều trị hoặc đang được bác sĩ theo dõi mà khi hồ sơ hỏi trực tiếp lại không cung cấp thông tin, bản chất của vấn đề hoàn toàn khác. Tuy nhiên, có một điều tôi luôn nhắc khách hàng.
Đừng tự quyết định thông tin nào “quan trọng” và thông tin nào “không đáng kể”. Việc của người tham gia là đọc đúng câu hỏi và trả lời trung thực trong phạm vi câu hỏi đó.
Việc đánh giá thông tin ấy ảnh hưởng thế nào đến quyết định bảo hiểm là trách nhiệm của bộ phận thẩm định. Có những người vì sợ khai bệnh sẽ không được bảo hiểm nên tự bỏ bớt thông tin.
Nhưng chính cách làm đó lại có thể tạo ra rủi ro lớn hơn rất nhiều cho hợp đồng sau này. Nếu khai đầy đủ, doanh nghiệp có thể yêu cầu bổ sung hồ sơ, khám thêm, chấp thuận với điều kiện phù hợp hoặc đưa ra quyết định thẩm định khác.
Ít nhất mọi thứ đều rõ ràng ngay từ đầu. Còn nếu thông tin quan trọng bị bỏ qua, vấn đề có thể chỉ xuất hiện nhiều năm sau, đúng vào thời điểm gia đình đang cần đến quyền lợi bảo hiểm nhất.
Vậy kê khai sức khỏe thế nào để hợp đồng vững ngay từ đầu?
Trong hơn 10 năm làm nghề, tôi luôn cho rằng một bộ hồ sơ tốt không phải là bộ hồ sơ được ký nhanh nhất. Đó là bộ hồ sơ mà người tham gia hiểu mình đang trả lời điều gì và những thông tin quan trọng đã được làm rõ trước khi ký.
Khi ngồi trước tờ khai sức khỏe, điều đầu tiên là đọc từng câu hỏi thật kỹ.
Đừng đọc lướt. Đừng thấy nhiều chữ rồi trả lời “không” cho nhanh. Cũng đừng để người khác tự quyết định thay mình một thông tin sức khỏe mà chính mình mới là người hiểu rõ nhất. Nếu câu hỏi đề cập đến bệnh đã từng được chẩn đoán, việc điều trị, phẫu thuật, nhập viện, thuốc đang sử dụng hoặc những vấn đề sức khỏe trong một khoảng thời gian cụ thể, hãy trả lời đúng theo những gì câu hỏi yêu cầu.
Nếu không chắc một bệnh cũ có cần khai hay không, đừng tự đoán. Hãy nói với người tư vấn. Một người tư vấn có trách nhiệm phải giúp khách hàng hiểu câu hỏi chứ không phải hướng dẫn khách hàng né câu hỏi để hồ sơ dễ được chấp thuận hơn. Nếu có hồ sơ khám bệnh, đơn thuốc, kết quả xét nghiệm hoặc giấy ra viện liên quan đến nội dung được hỏi, nên cung cấp khi doanh nghiệp yêu cầu. Sau khi hoàn thành hồ sơ, cũng nên đọc lại toàn bộ phần kê khai trước khi ký xác nhận. Đây là bước rất nhiều người bỏ qua.
Có những khách hàng nhớ rất rõ mình đã nói với tư vấn viên điều gì, nhưng điều quan trọng về mặt hồ sơ lại là thông tin cuối cùng được thể hiện và xác nhận trong bộ hồ sơ tham gia bảo hiểm. Vì vậy, trước khi ký, hãy đọc lại. Đó không phải mất thời gian. Đó là bảo vệ chính mình. Nếu sau khi nộp hồ sơ nhưng trước thời điểm hợp đồng được phát hành hoặc có hiệu lực mà xuất hiện thông tin sức khỏe mới có liên quan, hãy chủ động trao đổi với người tư vấn hoặc doanh nghiệp bảo hiểm để được hướng dẫn. Càng minh bạch từ đầu, hợp đồng càng ít để lại những dấu hỏi về sau.
Nếu hợp đồng đã có rồi và bây giờ mới phát hiện mình từng kê khai thiếu thì sao?
Đây mới là câu hỏi khiến nhiều người lo nhất. Có người đọc đến đây sẽ chợt nhớ: “Hình như lúc làm hợp đồng tôi có một lần khám mà không khai.” “Ngày trước người tư vấn bảo cái này không cần ghi.” “Có bệnh cũ nhưng tôi không nhớ trong hồ sơ đã thể hiện thế nào.”
Nếu đang rơi vào tình huống này, điều đầu tiên tôi khuyên là đừng tự kết luận rằng hợp đồng của mình chắc chắn có vấn đề. Cũng đừng nghe một ai đó nói vài câu rồi vội vàng hủy hợp đồng. Việc cần làm trước tiên là lấy hồ sơ ra và xem lại chính xác.
Tờ khai lúc đó hỏi gì? Bạn đã trả lời thế nào? Thông tin sức khỏe thực tế tại thời điểm tham gia ra sao? Thông tin bạn đang lo lắng có nằm trong phạm vi câu hỏi yêu cầu cung cấp hay không? Và điều khoản của chính hợp đồng quy định như thế nào? Mỗi trường hợp cần được xem xét dựa trên hồ sơ cụ thể.
Nếu phát hiện có thông tin cần làm rõ hoặc bổ sung, hãy chủ động liên hệ với doanh nghiệp bảo hiểm hoặc người tư vấn đang phụ trách hợp đồng để được hướng dẫn theo đúng quy trình. Điều tôi không khuyến khích là để một dấu hỏi nằm im trong đầu suốt nhiều năm. Bởi càng để lâu, sự lo lắng càng lớn nhưng bản chất vấn đề vẫn không được giải quyết.
Những câu hỏi tôi thường nhận được về kê khai sức khỏe:
Không khai bệnh thì có chắc chắn bị từ chối quyền lợi bảo hiểm không?
Không nên kết luận chỉ bằng một câu “có” hoặc “không” cho mọi trường hợp. Việc giải quyết quyền lợi cần căn cứ vào hồ sơ thực tế, nội dung câu hỏi trong tờ khai, thông tin đã được cung cấp, tính chất của thông tin bị thiếu, quy định pháp luật và điều khoản của hợp đồng cụ thể.
Tuy nhiên, nếu người tham gia biết rõ một thông tin sức khỏe quan trọng thuộc phạm vi được hỏi mà cố tình cung cấp không trung thực, rủi ro ảnh hưởng đến hiệu lực hợp đồng hoặc quyền lợi bảo hiểm là điều cần đặc biệt lưu ý.
Nếu chỉ quên một chi tiết nhỏ thì sao?
Không phải mọi thiếu sót đều có bản chất giống nhau. Một chi tiết nhỏ thực sự không nhớ có thể rất khác với việc biết rõ một tình trạng bệnh nghiêm trọng nhưng chủ động không cung cấp. Nếu đang băn khoăn, cách tốt nhất không phải tự suy đoán mà là rà soát lại hồ sơ.
Bệnh đã điều trị khỏi có cần khai không?
Điều này phụ thuộc vào nội dung câu hỏi cụ thể trong tờ khai. Nếu câu hỏi yêu cầu cung cấp tiền sử bệnh, việc điều trị hoặc chẩn đoán trong một khoảng thời gian nhất định thì bệnh đã điều trị khỏi vẫn có thể thuộc phạm vi cần kê khai.
Đừng tự loại một thông tin chỉ vì nghĩ rằng bệnh đã khỏi. Hãy trả lời đúng những gì hồ sơ hỏi.
Công ty đã yêu cầu khám sức khỏe rồi thì tôi còn phải khai bệnh cũ không?
Có, nếu thông tin đó thuộc phạm vi câu hỏi mà hồ sơ yêu cầu bạn cung cấp.
Buổi khám sức khỏe và nghĩa vụ trả lời các câu hỏi trong tờ khai là hai phần khác nhau của quá trình thẩm định. Việc khám không thay thế cho việc cung cấp thông tin.
Có nên khai thật nhiều để cho chắc không?
Điều quan trọng không phải “khai càng nhiều càng tốt”, mà là đọc kỹ và trả lời đầy đủ, chính xác, trung thực đúng phạm vi câu hỏi. Nếu không hiểu câu hỏi đang yêu cầu điều gì, hãy yêu cầu người tư vấn giải thích trước khi trả lời.
Một hợp đồng tốt bắt đầu từ sự rõ ràng ngay ngày đầu tiên
Đọc đến đây, có thể trong đầu bạn vừa thoáng qua một chi tiết cũ. Một lần khám bệnh bạn quên nhắc tới. Một kết quả xét nghiệm từng khiến bạn băn khoăn.
Hay một câu hỏi trong tờ khai mà ngày trước bạn đã đọc hơi nhanh. Tôi viết bài này không phải để khiến bạn nhìn hợp đồng của mình bằng sự lo sợ.
Ngược lại, tôi muốn bạn hiểu một điều rất đơn giản. Bảo hiểm chỉ thực sự mang lại sự an tâm khi chính người tham gia hiểu hợp đồng của mình được xây dựng trên những thông tin nào.
Nếu bạn đang chuẩn bị tham gia bảo hiểm nhân thọ, đừng vội đặt bút ký chỉ vì muốn hoàn tất hồ sơ cho nhanh. Hãy dành thời gian đọc từng câu hỏi. Không hiểu thì hỏi. Không chắc thì nói. Có thông tin sức khỏe thì cứ cung cấp đúng theo những gì hồ sơ yêu cầu.
Việc đánh giá rủi ro là trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm, không phải việc người mua tự quyết định thay doanh nghiệp rằng bệnh nào đáng khai và bệnh nào không.
Còn nếu bạn đã có hợp đồng và đang băn khoăn về một thông tin sức khỏe trước đây, một buổi rà soát lại hồ sơ cũng không thừa. Không phải để tìm lỗi. Không phải để phán xét những gì đã qua. Mà để biết chính xác mình đã kê khai những gì, hợp đồng hiện tại đang bảo vệ mình ra sao và có vấn đề nào cần làm rõ hay không.
Sau hơn 10 năm làm nghề và đồng hành cùng nhiều gia đình, tôi nhận ra rằng sự an tâm không đến từ việc chúng ta có một bộ hợp đồng thật dày cất trong tủ.
Sự an tâm đến từ việc mình hiểu bộ hợp đồng đó. Hiểu mình đã kê khai những gì. Hiểu quyền lợi của mình. Và quan trọng nhất, biết rằng ngay từ ngày đầu tiên, hợp đồng ấy đã được xây dựng trên những thông tin rõ ràng và trung thực.
Nếu cần một người cùng bạn đọc lại tờ khai sức khỏe hoặc rà soát hợp đồng đang có, tôi sẵn lòng hỗ trợ.
Đinh Thị Thường
Giám đốc VP AIA Phú Thọ 2
Điện thoại: 0966 362 077
Website: dinhthuongaia.com
Bài viết mang tính chia sẻ kiến thức và tham khảo chung, không thay thế cho việc tư vấn dựa trên hồ sơ, hợp đồng và tình trạng sức khỏe cụ thể của từng người. Việc thẩm định, hiệu lực hợp đồng và giải quyết quyền lợi bảo hiểm được xem xét căn cứ vào quy định pháp luật, điều khoản của từng hợp đồng và hồ sơ thực tế của khách hàng.
